پیروز شدند : اعراب
نام و وجه تسمیه : این جنگ ، رودخانه یا مذار نامیده میشود . این جنگ را چون نزدیک نهری واقع شدهاست بعضی وقعهٔ ثنی خواندهاند یعنی واقعه ی نهر و بعضی به سبب مجاورت با مذار وقعهٔ مذار نام دادهاند.
برخی از فرماندهان و سرداران : از اعراب خالد بن ولید و مثنی بن حارث شیبانی و از ایرانیان کارن و انوشگان و قباد.
تلفات و قوا: آوردند که قوای اعراب ۱۷۰۰۰ تفرد و قوای ایرانیان ۳۰۰۰۰یا۵۰۰۰۰ نفر بودند و تلفات نامشخصند البته مسلما باید تلفات ایرانیان بیشتر باشد.
زمان : ۶۶۳میلادی – ماه صفر ۱۲ هجری
شرح و اتفاقات : پس از شکست ایرانیان در نبرد زنجير، مثنی بدستور خالد بن ولید به تعقیب فراریان پرداخت ولی هنگامی که به کنار نهر ثنی - که در آنموقع میان دجله وفرات جریان داشت رسید ،با سیل عظیم لشکریان ایران روبرو گردید که در آنجا صف آرائی کرده بودند . قارن ، حاکم اهواز، فرماندهی این نیرو را برعهده داشت هنگامیکه هرمز خود را برای رویارویی با خالد بن ولید آماده میساخت ، دولت ایران به قارن دستور داده بود برای یاری وی، با سپاهیان خود رهسپار حفير گردد. این سپاه در کنار رودخانه ی ثنی موضع گرفت وبدین ترتیب مثنی بدون آگاهی قبلی با نیروی تازه نفسی روبرو گردید که هنوز وارد نبرد نشده بود . شمار افراد سپاه قارن را پنجاه هزار نفر نوشتهاند. وی از اهواز عزیمت کرده به مرز ابله (برخی مثل طبری بصره را همنام با ابله دانستند) رسید. در آنجا فراریان لشکر هرمز نیز بدو پیوسته نیروی عظیمی را تشکیل دادند که آماده بود تا با اعراب روبهرو گردد. سپاهیان مزبور در محلی بنام مذار فرود آمدند . مثنی که خود را قادر به رویارویی با چنین نیروی انبوهی نمیدید از خالد یاری خواست. قارن فرماندهی بخش مقدم سپاه را به سرداری زبردست بنام انوشجان (انوشگان) و قسمت چپ آن را به فرماندهی دیگر موسوم به قباد سپرد و خود در پیشاپیش سپاه قرار گرفته و خالد را به مبارزه طلبید. خالد نیز مانند قارن نیروی خود را به سه بخش منقسم ساخت. دوبخش آن را بدونفر از سرداران عرب داد و بخش مقدم جبهه را خود عهده دارشد. قارن و دوسردارش کشته شدند بازگشته شدن قارن و دوسردارش چیره دست وی ، سپاه ایران دچار سستی شد و افراد آن پای به گریز نهادند ؛ میگویند در این نبرد سی هزار تن از سپاهیان ایران بر خاک افتادند و غنائم فراوانی بدست آوردند.
برگرفته از کتاب کلیات حمله اعراب به ایران نوشته دانیال قانع
پیروز شدند : اعراب
نام و وجه تسمیه : این جنگ ، رودخانه یا مذار نامیده میشود . این جنگ را چون نزدیک نهری واقع شدهاست بعضی وقعهٔ ثنی خواندهاند یعنی واقعه ی نهر و بعضی به سبب مجاورت با مذار وقعهٔ مذار نام دادهاند.
برخی از فرماندهان و سرداران : از اعراب خالد بن ولید و مثنی بن حارث شیبانی و از ایرانیان کارن و انوشگان و قباد.
تلفات و قوا: آوردند که قوای اعراب ۱۷۰۰۰ تفرد و قوای ایرانیان ۳۰۰۰۰یا۵۰۰۰۰ نفر بودند و تلفات نامشخصند البته مسلما باید تلفات ایرانیان بیشتر باشد.
زمان : ۶۶۳میلادی – ماه صفر ۱۲ هجری
شرح و اتفاقات : پس از شکست ایرانیان در نبرد زنجير، مثنی بدستور خالد بن ولید به تعقیب فراریان پرداخت ولی هنگامی که به کنار نهر ثنی - که در آنموقع میان دجله وفرات جریان داشت رسید ،با سیل عظیم لشکریان ایران روبرو گردید که در آنجا صف آرائی کرده بودند . قارن ، حاکم اهواز، فرماندهی این نیرو را برعهده داشت هنگامیکه هرمز خود را برای رویارویی با خالد بن ولید آماده میساخت ، دولت ایران به قارن دستور داده بود برای یاری وی، با سپاهیان خود رهسپار حفير گردد. این سپاه در کنار رودخانه ی ثنی موضع گرفت وبدین ترتیب مثنی بدون آگاهی قبلی با نیروی تازه نفسی روبرو گردید که هنوز وارد نبرد نشده بود . شمار افراد سپاه قارن را پنجاه هزار نفر نوشتهاند. وی از اهواز عزیمت کرده به مرز ابله (برخی مثل طبری بصره را همنام با ابله دانستند) رسید. در آنجا فراریان لشکر هرمز نیز بدو پیوسته نیروی عظیمی را تشکیل دادند که آماده بود تا با اعراب روبهرو گردد. سپاهیان مزبور در محلی بنام مذار فرود آمدند . مثنی که خود را قادر به رویارویی با چنین نیروی انبوهی نمیدید از خالد یاری خواست. قارن فرماندهی بخش مقدم سپاه را به سرداری زبردست بنام انوشجان (انوشگان) و قسمت چپ آن را به فرماندهی دیگر موسوم به قباد سپرد و خود در پیشاپیش سپاه قرار گرفته و خالد را به مبارزه طلبید. خالد نیز مانند قارن نیروی خود را به سه بخش منقسم ساخت. دوبخش آن را بدونفر از سرداران عرب داد و بخش مقدم جبهه را خود عهده دارشد. قارن و دوسردارش کشته شدند بازگشته شدن قارن و دوسردارش چیره دست وی ، سپاه ایران دچار سستی شد و افراد آن پای به گریز نهادند ؛ میگویند در این نبرد سی هزار تن از سپاهیان ایران بر خاک افتادند و غنائم فراوانی بدست آوردند.
برگرفته از کتاب کلیات حمله اعراب به ایران نوشته دانیال قانع
جنگ ولجه